นักสืบใช้ข้อมูลส่วนบุคคลผิด PDPA: ผลกระทบทางกฎหมาย

21 Aug 2026   Pro Media Live  ·  ตรวจทานโดย นักสืบณรงค์ (ผู้เชี่ยวชาญงานสืบสวน 20+ ปี)   2 ครั้ง

ในโลกของการสืบสวน หลายคนอาจมีความเข้าใจผิดว่านักสืบเอกชนมีอิสระในการเข้าถึงและใช้ข้อมูลส่วนบุคคลทุกประเภท เพื่อให้ได้มาซึ่งหลักฐาน ไม่ว่าจะด้วยวิธีการใดก็ตาม ความเชื่อนี้เป็นเรื่องที่อันตรายและไม่ถูกต้องตามกฎหมายอย่างยิ่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งหลังจากการบังคับใช้ พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 (PDPA) ซึ่งมีผลกระทบอย่างใหญ่หลวงต่อการปฏิบัติงานของนักสืบเอกชนทุกคน การใช้ข้อมูลส่วนบุคคลโดยไม่ได้รับอนุญาตหรือโดยมิชอบ อาจนำไปสู่ผลกระทบทางกฎหมายที่ร้ายแรง ทั้งต่อตัวนักสืบและผู้ว่าจ้างเอง ดังนั้น การทำความเข้าใจขอบเขตและข้อจำกัดตามกฎหมายจึงเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง เพื่อให้การสืบสวนเป็นไปอย่างถูกต้อง ปลอดภัย และได้มาซึ่งหลักฐานที่น่าเชื่อถือและสามารถนำไปใช้ได้อย่างแท้จริง

ความเชื่อผิดๆ vs. ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับ PDPA และนักสืบ

หลายคนยังคงมีความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนเกี่ยวกับการทำงานของนักสืบเอกชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในยุคที่ข้อมูลส่วนบุคคลถูกให้ความคุ้มครองอย่างเข้มงวดตาม PDPA เรามาดูกันว่าความเชื่อไหนที่ควรแก้ไข และข้อเท็จจริงที่ถูกต้องคืออะไร

ความเชื่อที่ 1: นักสืบสามารถเข้าถึงข้อมูลส่วนบุคคลได้ทุกอย่างถ้าจำเป็นต่อคดี

ข้อเท็จจริง: นี่คือความเข้าใจผิดที่อันตรายอย่างยิ่ง นักสืบเอกชนไม่มีอำนาจเหนือกว่ากฎหมาย PDPA กำหนดให้การเก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลต้องได้รับความยินยอมจากเจ้าของข้อมูล เว้นแต่จะมีฐานทางกฎหมายอื่นรองรับ เช่น เพื่อปฏิบัติตามสัญญา ปฏิบัติตามกฎหมาย หรือเพื่อประโยชน์โดยชอบด้วยกฎหมายของผู้ควบคุมข้อมูล (ซึ่งต้องไม่กระทบสิทธิของเจ้าของข้อมูลเกินสมควร) การที่นักสืบพยายามเข้าถึงข้อมูลโดยไม่ได้รับอนุญาต เช่น การแฮกข้อมูล, การดักฟัง, การเข้าถึงข้อมูลบัญชีธนาคาร หรือข้อมูลสุขภาพ ถือเป็นการละเมิด PDPA และอาจมีความผิดตามกฎหมายอาญาหรือกฎหมายอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง

ความเชื่อที่ 2: ถ้าจ้างนักสืบแล้วเกิดปัญหาทางกฎหมาย ผู้ว่าจ้างจะไม่ต้องรับผิดชอบ

ข้อเท็จจริง: ไม่จริงเสมอไป หากผู้ว่าจ้างมีส่วนรู้เห็น หรือจงใจสั่งให้นักสืบดำเนินการที่ผิดกฎหมาย ผู้ว่าจ้างก็อาจถูกพิจารณาว่ามีส่วนร่วมในการกระทำความผิดและต้องรับผิดชอบร่วมกันได้ ตัวอย่างเช่น หากผู้ว่าจ้างสั่งให้นักสืบไปแอบติดตั้งกล้องในที่ส่วนตัวเพื่อเก็บหลักฐานชู้สาว ซึ่งเป็นการละเมิดสิทธิส่วนบุคคล ผู้ว่าจ้างก็อาจมีความผิดร่วมด้วยได้ ดังนั้น การเลือกนักสืบที่มีจรรยาบรรณและทำงานภายใต้กรอบของกฎหมายจึงเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง

ความเชื่อที่ 3: หลักฐานที่ได้มาโดยมิชอบ ก็ยังสามารถใช้ในศาลได้ถ้าเป็นประโยชน์ต่อคดี

ข้อเท็จจริง: แม้ว่าหลักฐานบางอย่างที่ได้มาโดยมิชอบอาจถูกนำเสนอต่อศาลได้ในบางกรณี แต่ศาลมีดุลยพินิจที่จะไม่รับฟังหลักฐานเหล่านั้น หากเห็นว่าได้มาโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย หรือได้มาโดยการทรมาน ข่มขู่ หรือหลอกลวง ซึ่งอาจส่งผลให้หลักฐานนั้นไม่มีน้ำหนัก หรือถูกปฏิเสธไม่ให้ใช้ในการพิจารณาคดีได้เลย นอกจากนี้ การได้มาซึ่งหลักฐานโดยมิชอบ อาจนำไปสู่การถูกฟ้องร้องกลับจากคู่กรณีในข้อหาละเมิดสิทธิส่วนบุคคล หรือความผิดอื่นๆ ได้อีกด้วย

ผลกระทบทางกฎหมายเมื่อนักสืบใช้ข้อมูลส่วนบุคคลโดยไม่ได้รับอนุญาต

การละเมิด PDPA ไม่ใช่เรื่องเล็กน้อย และสามารถนำไปสู่ผลกระทบที่รุนแรงได้หลายด้าน ทั้งทางแพ่ง ทางอาญา และทางปกครอง

1. ความรับผิดทางแพ่ง

• ค่าสินไหมทดแทน: หากการกระทำของนักสืบก่อให้เกิดความเสียหายแก่เจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล เช่น ทำให้เสื่อมเสียชื่อเสียง ได้รับความอับอาย หรือได้รับความเสียหายทางการเงิน เจ้าของข้อมูลมีสิทธิฟ้องร้องเรียกค่าสินไหมทดแทนจากนักสืบและ/หรือผู้ว่าจ้างได้ตาม PDPA มาตรา 77 ซึ่งครอบคลุมทั้งค่าเสียหายที่แท้จริงและความเสียหายต่อชื่อเสียงหรือจิตใจ
• ค่าเสียหายเชิงลงโทษ: ในกรณีที่การกระทำเป็นการจงใจหรือประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง ศาลอาจสั่งให้ผู้กระทำผิดชดใช้ค่าเสียหายเชิงลงโทษเพิ่มขึ้นจากค่าเสียหายที่แท้จริงได้ ซึ่งอาจสูงเป็นสองเท่าของค่าเสียหายที่แท้จริง

2. โทษทางอาญา

การนำข้อมูลส่วนบุคคลไปใช้โดยมิชอบ อาจเข้าข่ายความผิดทางอาญาตามกฎหมายอื่น ๆ นอกเหนือจาก PDPA เช่น

• พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562:
• มาตรา 79: ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลที่นำข้อมูลส่วนบุคคลไปใช้ หรือเปิดเผยโดยไม่ได้รับความยินยอม หรือไม่เข้าข้อยกเว้นตามกฎหมาย อาจมีโทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 500,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
• มาตรา 80: หากการกระทำดังกล่าวเป็นการแสวงหาประโยชน์ที่มิควรได้โดยชอบด้วยกฎหมายสำหรับตนเองหรือผู้อื่น หรือเป็นการสร้างความเสียหายแก่เจ้าของข้อมูล มีโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 1 ล้านบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
• พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2560: หากนักสืบเข้าถึงระบบคอมพิวเตอร์, ข้อมูลคอมพิวเตอร์, หรือนำข้อมูลคอมพิวเตอร์ของผู้อื่นไปใช้โดยมิชอบ เช่น การแฮกข้อมูล (มาตรา 5, 7) หรือการดักรับข้อมูล (มาตรา 8) อาจมีโทษจำคุกและปรับสูงถึง 5 ปี และ 100,000 บาท (อ้างอิง: สำนักงานตำรวจแห่งชาติ)
• ประมวลกฎหมายอาญา: เช่น ความผิดฐานบุกรุก (มาตรา 362-366), หมิ่นประมาท (มาตรา 326-328), หรือความผิดเกี่ยวกับทรัพย์ (เช่น การลักทรัพย์ข้อมูล) ซึ่งมีโทษจำคุกและปรับที่แตกต่างกันไป

3. โทษทางปกครอง

คณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPC) มีอำนาจสั่งปรับทางปกครองผู้กระทำผิด PDPA ได้สูงถึง 5 ล้านบาท ซึ่งเป็นโทษที่ร้ายแรงและมีผลบังคับใช้ทันที โดยไม่จำเป็นต้องผ่านกระบวนการศาลอาญา

📖 อ่านเพิ่มเติม: รู้ว่าผิด แต่ไม่มีหลักฐาน? นักสืบช่วยคุณได้!

สิ่งที่ต้องเตรียมเมื่อต้องการจ้างนักสืบให้ถูกกฎหมาย

เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาทางกฎหมายและเพื่อให้การสืบสวนเป็นไปอย่างราบรื่น การเตรียมตัวที่ดีก่อนจ้างนักสืบเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง

• ข้อมูลพื้นฐานของเป้าหมาย: เตรียมข้อมูลเท่าที่มีและได้รับมาอย่างถูกต้องตามกฎหมาย เช่น ชื่อ-นามสกุล, ที่อยู่, เบอร์โทรศัพท์, อาชีพ, สถานที่ทำงาน, ทะเบียนรถ (ถ้ามีและได้มาอย่างเปิดเผย) ข้อมูลเหล่านี้จะช่วยให้นักสืบเริ่มต้นงานได้รวดเร็วขึ้น
• วัตถุประสงค์ที่ชัดเจน: ระบุให้ชัดเจนว่าต้องการให้นักสืบทำอะไร และต้องการหลักฐานประเภทใด เพื่อให้การทำงานมีขอบเขตที่ชัดเจนและไม่เกินเลยไปจากที่กฎหมายอนุญาต
• หลักฐานเบื้องต้นที่ถูกต้อง: หากมีหลักฐานเบื้องต้น เช่น ภาพถ่าย, ข้อความแชท, หรือเอกสารต่างๆ ที่ได้มาอย่างถูกต้องตามกฎหมาย ควรนำมามอบให้นักสืบเพื่อประกอบการพิจารณา
• ประวัติความเป็นมาของเรื่อง: เล่าเรื่องราวทั้งหมดที่เกี่ยวข้องอย่างละเอียด เพื่อให้นักสืบเข้าใจสถานการณ์และสามารถวางแผนการสืบสวนได้อย่างมีประสิทธิภาพ
• ข้อจำกัดและข้อกังวล: แจ้งให้นักสืบทราบถึงข้อจำกัดหรือข้อกังวลใดๆ ที่คุณมี เช่น ไม่ต้องการให้นักสืบเข้าไปในพื้นที่ส่วนตัวบางแห่ง หรือไม่ต้องการให้ใช้เทคนิคที่อาจผิดกฎหมาย
• งบประมาณ: กำหนดงบประมาณที่คุณสามารถจ่ายได้ เพื่อให้นักสืบสามารถเสนอแผนงานและค่าใช้จ่ายที่เหมาะสม
• เอกสารยืนยันตัวตนของผู้ว่าจ้าง: นักสืบมืออาชีพจะขอเอกสารยืนยันตัวตนของคุณ เพื่อป้องกันการว่าจ้างโดยผู้ไม่หวังดี หรือเพื่อวัตถุประสงค์ที่ผิดกฎหมาย

แนวทางป้องกันและเลือกนักสืบอย่างชาญฉลาด

การป้องกันที่ดีที่สุดคือการเลือกนักสืบที่มีความรู้ความเข้าใจในกฎหมายและมีจรรยาบรรณในการทำงาน

1. ตรวจสอบประวัติและความน่าเชื่อถือ

• ประสบการณ์: เลือกนักสืบที่มีประสบการณ์ยาวนานและมีผลงานเป็นที่ประจักษ์ นักสืบณรงค์ มีประสบการณ์รวมมากกว่า 20 ปีในการให้บริการสืบสวน
• รีวิวและคำบอกเล่า: ตรวจสอบรีวิวจากลูกค้าเก่า หรือสอบถามจากผู้ที่เคยใช้บริการ
• ใบอนุญาต/ทะเบียนพาณิชย์: แม้ว่าประเทศไทยจะยังไม่มีกฎหมายเฉพาะในการควบคุมวิชาชีพนักสืบ แต่การที่นักสืบจดทะเบียนเป็นนิติบุคคล หรือมีทะเบียนพาณิชย์ แสดงให้เห็นถึงความโปร่งใสและความตั้งใจในการประกอบอาชีพอย่างจริงจัง (สามารถตรวจสอบข้อมูลนิติบุคคลได้ที่ DBD DataWarehouse+)

2. ทำความเข้าใจขอบเขตการทำงานที่ถูกกฎหมาย

• สอบถามถึงวิธีการ: นักสืบที่ดีจะอธิบายวิธีการทำงานที่โปร่งใสและถูกต้องตามกฎหมายให้คุณทราบ หากนักสืบเสนอวิธีการที่ดูเหมือนจะผิดกฎหมาย เช่น การแฮกข้อมูล การดักฟัง หรือการติด GPS โดยไม่ได้รับอนุญาต ควรหลีกเลี่ยง
• หลักฐานที่ใช้ได้: สอบถามว่าหลักฐานที่ได้มาจะสามารถใช้ในกระบวนการทางกฎหมายได้หรือไม่ และนักสืบมีแนวทางในการเก็บรักษาหลักฐานอย่างไรเพื่อไม่ให้ถูกโต้แย้งในภายหลัง

3. สัญญาและการตกลงที่ชัดเจน

• ทำสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษร: ควรมีการทำสัญญาว่าจ้างที่ระบุขอบเขตงาน, ระยะเวลา, ค่าใช้จ่าย, และเงื่อนไขต่างๆ อย่างชัดเจน เพื่อป้องกันปัญหาในอนาคต
• เงื่อนไขการรักษาความลับ: สัญญาควรระบุถึงข้อตกลงในการรักษาความลับของข้อมูลส่วนบุคคลของผู้ว่าจ้างและข้อมูลที่ได้จากการสืบสวน

ตารางเกณฑ์การเลือกนักสืบมืออาชีพ

การเลือกนักสืบเป็นเรื่องสำคัญที่ต้องพิจารณาอย่างรอบคอบ เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่ดีที่สุดและหลีกเลี่ยงปัญหาทางกฎหมายในภายหลัง

วิเคราะห์ความคุ้มค่า: จ้างนักสืบถูกกฎหมาย vs. เสี่ยงทำผิด PDPA

การตัดสินใจจ้างนักสืบนั้น ผู้ว่าจ้างควรชั่งน้ำหนักระหว่างความคุ้มค่าและความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น การเลือกนักสืบที่ทำงานถูกกฎหมายอาจมีค่าใช้จ่ายเริ่มต้นที่สูงกว่า แต่ในระยะยาวแล้วจะคุ้มค่ากว่ามาก

ประโยชน์ของการจ้างนักสืบถูกกฎหมาย

• หลักฐานน่าเชื่อถือและใช้ได้จริง: หลักฐานที่ได้มาโดยชอบด้วยกฎหมายมีน้ำหนักในศาลมากกว่า และไม่เสี่ยงต่อการถูกปฏิเสธ
• ลดความเสี่ยงทางกฎหมาย: ทั้งนักสืบและผู้ว่าจ้างจะไม่ต้องเผชิญกับคดีความทางแพ่ง อาญา หรือโทษทางปกครองจากการละเมิด PDPA หรือกฎหมายอื่น ๆ
• ความสบายใจและความปลอดภัย: การทำงานที่โปร่งใสและเป็นไปตามหลักจริยธรรมช่วยให้ผู้ว่าจ้างสบายใจ ไม่ต้องกังวลว่าจะถูกหลอกลวงหรือถูกนำข้อมูลไปใช้ในทางที่ผิด
• ชื่อเสียงและภาพลักษณ์: การดำเนินการที่ถูกต้องตามกฎหมายช่วยรักษาชื่อเสียงของผู้ว่าจ้าง และแสดงถึงความรับผิดชอบ
• คำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ: นักสืบมืออาชีพที่มีความรู้ด้านกฎหมายจะสามารถให้คำแนะนำที่เป็นประโยชน์เกี่ยวกับการใช้หลักฐานและขั้นตอนทางกฎหมายต่อไปได้

ความเสี่ยงของการจ้างนักสืบที่ทำผิด PDPA

• หลักฐานใช้ไม่ได้: เสี่ยงที่หลักฐานจะถูกศาลปฏิเสธ ไม่สามารถนำไปใช้ในคดีได้ ทำให้เสียทั้งเงินและเวลาเปล่า
• ถูกฟ้องร้องกลับ: อาจถูกคู่กรณีฟ้องร้องกลับในข้อหาละเมิด PDPA หรือความผิดอื่นๆ ทำให้ต้องเสียค่าปรับ ค่าเสียหาย และค่าทนายความจำนวนมาก
• เสียชื่อเสียง: การถูกดำเนินคดีหรือมีส่วนเกี่ยวข้องกับการกระทำผิดกฎหมายอาจส่งผลเสียต่อชื่อเสียงและภาพลักษณ์ของผู้ว่าจ้างอย่างร้ายแรง
• ข้อมูลส่วนตัวรั่วไหล: นักสืบที่ไม่มีจรรยาบรรณอาจนำข้อมูลส่วนตัวของคุณไปขายหรือใช้ในทางที่ผิด
• เสียเงินโดยเปล่าประโยชน์: หากหลักฐานใช้ไม่ได้หรือถูกดำเนินคดีเพิ่มขึ้น เท่ากับว่าเสียเงินค่าจ้างนักสืบไปโดยไม่ได้รับประโยชน์ใดๆ แถมยังต้องแบกรับภาระเพิ่มขึ้นอีก

ดังนั้น การลงทุนกับนักสืบที่ถูกต้องตามกฎหมายและมีจรรยาบรรณ จึงเป็นการตัดสินใจที่ชาญฉลาดและคุ้มค่าในระยะยาว แม้จะมีค่าใช้จ่ายสูงกว่าในตอนแรก แต่ก็เป็นการซื้อความมั่นใจ ความปลอดภัย และโอกาสในการชนะคดีที่แท้จริง

ทีมงาน นักสืบณรงค์ เข้าใจถึงความกังวลของผู้ว่าจ้าง และมุ่งมั่นที่จะให้บริการสืบสวนที่ถูกต้องตามกฎหมายทุกประการ เรามีประสบการณ์และความเชี่ยวชาญในการรวบรวมข้อมูลและหลักฐานโดยไม่ละเมิดสิทธิส่วนบุคคลหรือกฎหมายที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้คุณได้รับหลักฐานที่เชื่อถือได้และสามารถนำไปใช้ได้อย่างสบายใจ

สรุป

• การใช้ข้อมูลส่วนบุคคลโดยนักสืบเอกชนต้องเป็นไปตาม PDPA และกฎหมายที่เกี่ยวข้องอย่างเคร่งครัด การละเมิดอาจนำไปสู่ผลกระทบทางกฎหมายร้ายแรง
• ผลกระทบทางกฎหมายครอบคลุมทั้งความรับผิดทางแพ่ง (ค่าสินไหมทดแทน), โทษทางอาญา (จำคุก, ปรับตาม PDPA, พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์, ป.อาญา), และโทษทางปกครอง (ปรับสูงสุด 5 ล้านบาท)
• ผู้ว่าจ้างอาจต้องรับผิดชอบร่วมกับนักสืบหากมีส่วนรู้เห็นหรือสั่งการให้กระทำผิดกฎหมาย
• การเตรียมข้อมูลที่ถูกต้องและวัตถุประสงค์ที่ชัดเจนเป็นสิ่งสำคัญก่อนจ้างนักสืบ
• ควรเลือกนักสืบที่มีประสบการณ์, โปร่งใส, มีจรรยาบรรณ, และทำสัญญาว่าจ้างเป็นลายลักษณ์อักษร เพื่อความปลอดภัยและหลักฐานที่น่าเชื่อถือ
• การลงทุนกับนักสืบที่ทำงานถูกกฎหมายเป็นการลงทุนที่คุ้มค่าในระยะยาว ช่วยลดความเสี่ยงทางกฎหมายและเพิ่มโอกาสในการได้หลักฐานที่ใช้ได้จริง

อ่านข้อมูลที่เกี่ยวข้องจาก ขอบเขตกฎหมายสำหรับงานสืบ

ต้องการความช่วยเหลือ?

หากคุณต้องการจ้างนักสืบเอกชน หรือต้องการปรึกษาเรื่องส่วนตัว ติดต่อเราได้ตลอด 24 ชั่วโมง